อีกหนึ่งคำถามจากหลายๆท่านที่ ร้านพวงหรีดของเราเคยได้ยินมาคือ “พวงหรีดคืออะไร” หรือ “ทำไมต้องส่งพวงหรีดด้วย” ถ้าผู้ที่มีประสบการณ์เคยผ่านมาแล้วคงจะทราบกันดีว่าพวงหรีดเขาส่งกันเพื่ออะไร แต่สำหรับมือใหม่หรือผู้ที่ยังไม่เคยส่งพวงหรีดคำถามนี้อาจจะวนอยู่ในความคิดและอาจทำให้ไม่เข้าใจถึงประโยชน์ของการส่งพวงหรีด หลายครั้งบางท่านอาจถึงขั้นเข้าใจผิดว่าพวงหรีดเป็นสิ่งสูญเปล่า ทีมงานของเรามีประสบการณ์ในการเปิดร้านพวงหรีดและส่งพวงหรีดมานานเราสามารถยืนยันและการันตีได้เลยว่า “พวงหรีดไม่ใช่สิ่งสูญเปล่าอย่างแน่นอน”
พวงหรีดคืออะไร
หากจะยึดความหมายของพวงหรีดตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พวงหรีดคือ “ดอกไม้ที่จัดแต่งขึ้นตามโครงรูปต่าง ๆ เช่น วงกลม วงรี สำหรับใช้เคารพศพ” แต่จากประสบการ์ของเราความหมายตามพจนานุกรมนี้น่าจะล้าสมัยไปเสียแล้ว เนื่องจากปัจจุบันพวงหรีดไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่ดอกไม้อีกต่อไป จากประสบการณ์ของร้านพวงหรีดเรากว่า 20 ปี พวงหรีดคือสิ่งที่มนุษย์เราส่งให้แก่ครอบครัวของผู้ล่วงลับเพื่อแสดงความเสียใจ ความเคารพและให้เกียรติผู้วายชนม์ และหากถามว่าทำไมพวงหรีดถึงใช้แสดงถึงความเสียใจและการร่วมไว้อาลัยได้ ธรรมชาติของมนุษย์เรานั้นมักจะมีการแสดงออกทางสัญลักษณ์เพื่อแสดงถึงเจตจำนงและเป้าหมายในการสื่ออารมณ์ของตนเองออกมา ซึ่งเป็นแนวคิดที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของทฤษฎี symbolic interactionism ที่ว่าการที่มนุษย์นั้นมีปฏิสัมพันธ์ร่วมกันจึงทำให้เกิดการสร้างสัญลักษณ์ร่วมกันขึ้นของมนุษย์ โดยความหมายของสัญลักษณ์ต่างๆมนุษย์สามารถใช้ในการสื่อความหมายถึงกันได้ (อ้างอิงจากงานวิจัยของรุ้งนภา ยรรยงเกษมสุข มหาวิทยาลัยบูรพา)
มนุษย์มักจะตีความสิ่งต่างๆผ่านทางสัญลักษณ์ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการใช้ตราสัญลักษณ์ต่างๆ, การสัก, การให้สิ่งของ และเช่นเดียวกันการส่งพวงหรีดไปร่วมงานศพก็เหมือนการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ในการแสดงความไว้อาลัย การให้เกียรติ และส่งความคิดถึงถึงผู้ล่วงลับและครอบครัวของผู้ล่วงลับ
ในประเทศไทยเราพวงหรีดนิยมใช้ส่งในงานศพเท่านั้น อาจมีความแตกต่างกับต่างประเทศอยู่บ้างเนื่องจากต่างประเทศพวงหรีดสามารถใช้ตกแต่งบ้านเนื่องในเทศกาลต่างๆได้ ไทยเรานำวัฒนธรรมการส่งพวงหรีดมาจากตะวันตก แต่เรานำมาเพื่อเพียงแค่การส่งในงานศพอย่างเดียวเท่านั้น ดังนั้นท่านจึงไม่จำเป็นต้องแปลกใจหากท่านเดินทางไปต่างประเทศแล้วพบว่าพวงหรีดในบางประเทศไม่ได้ใช้แค่เพียงงานศพเท่านั้น ในบทความนี้เราจะขอกล่าวถึงพวงหรีดในบริบทของพวงหรีดสำหรับการส่งในงานศพเท่านั้น
พวงหรีดมีกี่ประเภท
พวงหรีดสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภท กล่าวคือ “พวงหรีดดอกไม้สด” และ “พวงหรีดของใช้” ในอดีตพวงอดีตจำกัดอยู่แค่พวงหรีดดอกไม้สดเท่านั้น แต่ในปัจจุบันเมื่อกาลเวลาเปลี่ยนไป ทำให้ผู้คนเริ่มมีแนวคิดว่าหากเราจะส่งพวงหรีดสักพวงหนึ่งไปร่วมไว้อาลัย ก็อยากจะให้เกิดประโยชน์มากกว่าแค่ความสวยงามเพียงแค่อย่างเดียว ด้วยแนวคิดนี้จึงทำให้เกิดการส่งพวงหรีดประเภทของใช้ เช่น พวงหรีดพัดลม พวงหรีดผ้าห่ม พวงหรีดของใช้พระ และพวงหรีดประเภทอื่นๆอีกมากมายที่สามารถใช้งานได้หลังจากเสร็จงาน
พวงหรีดดอกไม้สด
พวงหรีดดอกไม้สด คือพวงหรีดที่ตกแต่งด้วยดอกไม้เป็นหลัก อาจตกแต่งด้วยวัสดุต่างๆ เช่น โบว์ หรือวัสดุตกแต่งอื่นๆเพื่อเพิ่มความสวยงาม หากถามว่าพวงหรีดดอกไม้สดนั้นมีประโยชน์อย่างไรบ้างนอกจากการส่งไปร่วมไว้อาลัย คำตอบคือมีและมากด้วย จากประสบการณ์ของร้านเรา พวงหรีดดอกไม้สดเป็นหนึ่งในสิ่งที่ช่วยประดับประดาให้ศาลาดูสวยงาม และ แลดูไม่เงียบเหงาได้เป็นอย่างดี หากท่านเคยเห็นศาลางานศพที่ไม่มีพวงหรีดเลยแม้แต่พวงเดียว ท่านจะรู้สึกถึงความเงียบเหงาได้อย่างชัดเจน ดังนั้นหากท่านคิดว่าพวงหรีดดอกไม้สดนั้นไม่มีประโยชน์เลยในแง่การใช้งาน เรื่องนี้เป็นสิ่งที่เข้าใจผิดอย่างแน่นอน
พวงหรีดของใช้
พวงหรีดของใช้คือพวงหรีดที่นำเครื่องใช้ต่างๆที่เป็นประโยชน์มาใช้เป็นพวงหรีด โดยจะตกแต่งดอกไม้หรือไม่ตกแต่งก็ได้ ข้อดีของพวงหรีดของใช้คือหลังจากเสร็จงานฌาปนกิจแล้วทางเจ้าภาพสามารถนำไปใช้งานหรือบริจาคต่อได้โดยไม่จำเป็นต้องทิ้ง หากถามถึงเรื่องความสวยงามแล้ว แน่นอนพวงหรีดดอกไม้สดมีความสวยงามมากกว่าอย่างชัดเจน แต่ทว่าในเรื่องของอรรถประโยชน์ และ การใช้ประโยชน์ พวงหรีดของใช้ก็มีมากกว่าพวงหรีดดอกไม้สดอย่างชัดเจนอีกเช่นกัน พวงหรีดของใช้ที่นิยมในปัจจุบันมีดังนี้
พวงหรีดพัดลม
ประเทศไทยเป็นประเทศที่ตั้งอยู่ในเขตเมืองร้อน ทำให้ พวงหรีดพัดลม เป็นอีกหนึ่งสิ่งจำเป็นที่แทบทุกบ้านจะต้องมีใช้ คนไทยเราจึงมีแนวคิดและไอเดียในการนำพัดลมมาตกแต่งดอกไม้ (หรือไม่ตกแต่งดอกไม้ก็ได้) แล้วนำมาติดป้ายชื่อผู้ส่งพวงหรีด และส่งพวงหรีดพัดลมไปร่วมงาน ปัจจุบันพวงหรีดของใช้ประเภทที่ได้รับความนิยมมากที่สุดคือพวงหรีดพัดลมนั่นเอง
พวงหรีดผ้าห่ม
พวงหรีดผ้าห่ม นั้นมีประวัติศาสตร์มายาวนานกว่าพวงหรีดพัดลม ในอดีตพวงหรีดผ้าห่มได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก เนื่องจากเสร็จงานแล้วเจ้าภาพสามารถนำไปใช้ห่มเพื่อคลายหนาว หรือสามารถบริจาคต่อให้วัดใช้งานต่อได้ แต่ในภายหลังความนิยมของพวงหรีดผ้าห่มค่อยๆลดลง และกลับทดแทนมาด้วยความนิยมของพวงหรีดพัดลมที่มีมากกว่า แต่ในง่ายของการใช้งานแล้วพวงหรีดผ้าห่มก็ยังมีอรรถประโยชน์ในการใช้งานอยู่มาก ปัจจุบันสินค้าพวงหรีดผ้าห่ม จะมี พวงหรีดผ้าขนหนู พวงหรีดผ้าแพร พวงหรีดผ้าแพรนาฬิกา และ พวงหรีดผ้าห่ม (ผ้านวม)
พวงหรีดของใช้พระ
ในกรณีของงานศพที่จัดที่วัดพุทธ คนไทยเราในช่วงหลังๆเริ่มมีแนวคิดว่าจะดีกว่าไหมถ้าได้ส่งพวงหรีดและได้ทำบุญไปด้วยในตัว จึงมีไอเดียนำของใช้พระ เช่น ตาลปัตร อาสนะ ย่ามพระ หรือแม้แต่หลอดไฟ และ จาน ช้อน เพื่อนำมาใช้เป็น พวงหรีดของใช้พระ โดยการจัดเรียงให้สวยงามตกแต่งให้ดูมีเกียรติ และใช้ส่งแทนพวงหรีดดอกไม้สด เป็นอีกหนึ่งประเภทพวงหรีดของใช้ที่ได้อรรถประโยชน์มากและมีความเชื่อว่าได้ส่งพวงหรีดไปร่วมไว้อาลัย และยังได้ทำบุญกับพระไปในตัวด้วย
พวงหรีดของใช้ประเภทอื่นๆ
นอกจากพวงหรีดของใช้ 3 ประเภทข้างต้นที่เราได้กล่าวถึงก็ยังมีพวงหรีดของใช้ประเภทอื่นๆอีกมากมายเช่นพวงหรีดข้าวสาร พวงหรีดจักรยาน พวงหรีดหนังสือธรรมะ ความเป็นจริงแล้วของใช้ทุกประเภทสามารถนำมาใช้ทำพวงหรีดได้ทั้งหมด เพียงแต่ไม่ค่อยเป็นที่นิยมเพียงเท่านั้นเอง พวงหรีดของใช้อีกประเภทที่ยังพอมีคนนิยมอยู่บ้างเช่น พวงหรีดต้นไม้ ที่ได้รับความนิยมในเขตกรุงเทพ และ ปริมณฑล
ทำไมถึงต้องส่งพวงหรีด
อย่างที่กล่าวไว้ข้างต้นมนุษย์เรามักจะแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ เนื่องจากสัญลักษณ์ต่างๆนั้นได้ถูกสร้างร่วมกันโดยการปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์ ดังนั้นการส่งพวงหรีดจึงเป็นการแสดงออกทางสัญลักษณ์ที่ต้องการ สื่อถึงผู้รับหรือครอบครัวของผู้รับว่าเรารู้สึกอาลัย รัก เคารพ และคิดถึงผู้วายชนม์ แต่สิ่งที่สำคัญไปกว่านั้นจากประสบการของเราการส่งพวงหรีดจะเป็นการช่วยประดับประดาศาลาให้มีความสวยงามและคลายความเศร้าหมองได้เป็นอย่างมาก
และก็ไม่สามารถปฏิเสธได้ว่าการส่งพวงหรีดไปบางครั้งก็มีความสำคัญในการอยู่ร่วมกันในสังคม และ เพื่อสร้างความสัมพันธ์อันดีต่อกันในสังคม ตัวอย่าง เช่น
ตัวอย่างที่ 1: ส่งพวงหรีดเพื่อความสัมพันธ์อันดี
คู่ค้ามักจะส่งพวงหรีดถึงกันหากอีกฝ่ายหนึ่งมีการสูญเสียเกิดขึ้น ส่วนหนึ่งเพื่อแสดงความอาลัยความรักและความเคารพ และอีกส่วนหนึ่งคือการคงไว้ซึ่งความสัมพันธ์อันดีไม่ว่าจะเป็นเชิงธุรกิจหรือมิตรภาพที่มีต่อกัน
ตัวอย่างที่ 2: การส่งพวงหรีดเพื่อเป็นสวัสดิการให้พนักงาน
หลายๆบริษัทมีนโยบายการส่งพวงหรีดให้ผู้วายชนม์ของครอบครัวของพนักงาน สิ่งนี้เป็นการแสดงออกถึงการให้ความสำคัญพนักงานท่านนั้นๆว่าบริษัทเอาใจใส่และรู้สึกอะไรต่อการจากไปของคนครอบครัวของพนักงาน
สรุป
พวงหรีดคือการแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ในสังคมโดยการส่งพวงหรีดเพื่อแสดงถึงความรักความอาลัยและการให้เกียรติแก่ผู้วายชนม์และครอบครัวของผู้วายชนม์ และยังเป็นการสร้างความสัมพันธ์อันดีแก่กันในการอยู่ร่วมกันในสังคม พวงหรีดที่ได้รับความนิยมแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆคือ พวงหรีดดอกไม้สด และ พวงหรีดของใช้ ประโยชน์ของการส่งพวงหรีดดอกไม้สดคือการได้ประดับประดาศาลางานศพไม่ให้ดูเศร้าหมอง และทำให้ศาลาสวยงามมากขึ้น ส่วนประโยชน์ในการส่งพวงหรีดของใช้อยู่ที่หลังจากเสร็จงานแล้วไม่จำเป็นต้องทิ้งพวงหรีดโดยสามารถนำไปใช้งานต่อได้ และยังมีพวงหรีดบางประเภทที่หลังจากเสร็จงานแล้วสามารถทำบุญส่งต่อให้พระสงฆ์ได้เช่นพวงหรีดของใช้พระสงฆ์